Bir hasta nadiren tanıyla başlar. Nerenin ağrıdığını söyler, bunu da bir vücut bölümü ve kısa bir ekle söyler. Bu sayfanın tek dil bilgisi fikri o ektir ve Türkçe konuşan için tanıdıktır: -im (ünlüden sonra -m) “benim” demektir ve bosh (baş) kelimesini boshim (başım) yapar, tıpkı Türkçedeki baş-ım gibi. Fark şu: Özbekçe ek ünlü uyumuna girmez, hep -im kalır (koʻzim, qoʻlim; Türkçede gözüm, kolum).
Bu sayfa, Özbekistan’daki uluslararası ve MBBS öğrencileri için hazırlanan Tıp öğrencileri için Özbekçe rehberinin bir parçasıdır.
Aynı konuşmanın hasta tarafı, eczane ve ambulans numarasıyla birlikte Doktor ve eczane için Özbekçe ifadeler sayfasındadır.
Baş ve boyun
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Bosh | BOŞ | Baş |
| Soch | SOÇ | Saç |
| Yuz | YUZ | Yüz |
| Koʻz | KÖZ | Göz |
| Quloq | kuLOK | Kulak |
| Burun | buRUN | Burun |
| Ogʻiz | oĞIZ | Ağız |
| Tish | TİŞ | Diş |
| Til | TİL | Dil (aynı zamanda “lisan”) |
| Tomoq | toMOK | Boğaz |
| Boʻyin | böYİN | Boyun |
Göğüs, karın, kollar ve bacaklar
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Yelka | yelKA | Omuz |
| Qoʻl | KÖL | Kol, el |
| Barmoq | barMOK | Parmak (ayak parmağı oyoq barmogʻi’dir) |
| Koʻkrak | kökRAK | Göğüs |
| Yurak | yuRAK | Kalp |
| Oʻpka | öpKA | Akciğer |
| Qorin | koRIN | Karın, mide |
| Bel | BEL | Bel |
| Oyoq | oYOK | Bacak, ayak |
| Tizza | tizZA | Diz |
| Teri | teRİ | Deri, cilt |
Neresi ağrıyor?
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Qayeringiz ogʻriyapti? | kayerinGİZ oğriyapTİ | Neresi ağrıyor? (sizin sorduğunuz) |
| Koʻrsating, qayeringiz ogʻriyapti? | körsaTİNG, kayerinGİZ oğriyapTİ | Gösterin: neresi ağrıyor? |
| Shu yerim ogʻriyapti. | ŞU yeRİM oğriyapTİ | Burası ağrıyor. |
| Shu yeringiz ogʻriyaptimi? | ŞU yerinGİZ oğriyaptiMİ | Burası ağrıyor mu? |
| Qattiq ogʻriyapti. | katTIK oğriyapTİ | Çok ağrıyor. |
| Biroz ogʻriyapti. | biROZ oğriyapTİ | Biraz ağrıyor. |
| Boshim ogʻriyapti. | boŞİM oğriyapTİ | Başım ağrıyor. |
| Qornim ogʻriyapti. | korNİM oğriyapTİ | Karnım (midem) ağrıyor. |
| Koʻkragim ogʻriyapti. | kökraGİM oğriyapTİ | Göğsüm ağrıyor. |
| Qulogʻim ogʻriyapti. | kuloĞIM oğriyapTİ | Kulağım ağrıyor. |
| Oʻng qoʻlim ogʻriyapti. | ÖNG köLİM oğriyapTİ | Sağ kolum ağrıyor. |
| Chap oyogʻim ogʻriyapti. | ÇAP oyoĞIM oğriyapTİ | Sol bacağım ağrıyor. |
| Tizzam ogʻriyapti. | tizZAM oğriyapTİ | Dizim ağrıyor. |
| Koʻzlarim ogʻriyapti. | közlaRİM oğriyapTİ | Gözlerim ağrıyor. |
Türkçe konuşan için bu sayfada hazır duran çok kelime var: bosh = baş, koʻz = göz, tish = diş, til = dil, burun = burun, quloq = kulak, ogʻiz = ağız, boʻyin = boyun, barmoq = parmak, bel = bel, qorin = karın, yurak = yürek, teri = deri. İki ayrıntıya dikkat edin: qoʻl hem kol hem el demektir, oyoq ise hem bacak hem ayak. Ve sesler: q Türkçe k‘dan daha derindir, gʻ Türkçe ğ‘ye yakın, boğazdan gelen bir sestir.
Başım ağrıyor: vücut bölümü + -im / -m
Son tablodaki her “benim” cümlesi, ilk iki tablodaki vücut bölümü artı bir ektir. Boshim ogʻriyapti cümlesini alın: bosh (baş) + -im (benim) + ogʻriyapti (ağrıyor). Fiil, neyin ağrıdığından bağımsız aynı kalır; yalnızca vücut bölümü değişir. Türkçedeki baş-ım ağrı-yor ile aynı kuruluş.
- Ünlüden sonra ek -m olur, tıpkı Türkçedeki kafa-m gibi: tizza → tizzam, yelka → yelkam, teri → terim. Ünsüzden sonra -im‘dir: bosh → boshim, koʻz → koʻzim, tish → tishim, bel → belim, qoʻl → qoʻlim.
- Bazı kelimeler ek gelince bir sesini değiştirir, ve bu Türkçeden tanıdıktır. Bir ünlü düşer: qorin → qornim (karın → karnım), boʻyin → boʻynim (boyun → boynum), burun → burnim (burun → burnum), ogʻiz → ogʻzim (ağız → ağzım). Sondaki q, gʻ olur: quloq → qulogʻim, oyoq → oyogʻim, barmoq → barmogʻim, tomoq → tomogʻim (kulak → kulağım, ayak → ayağım, parmak → parmağım). Sondaki k, g olur: koʻkrak → koʻkragim, yurak → yuragim (yürek → yüreğim).
- Birden çok olanlar için önce -lar ekleyin, Türkçedeki göz-ler-im gibi: koʻzlarim ogʻriyapti (gözlerim ağrıyor), barmoqlarim ogʻriyapti (parmaklarım ağrıyor). Nazik “sizin” eki -ingiz‘dir (Türkçedeki -ınız/-iniz): qorningiz (karnınız), boshingiz (başınız), tomogʻingiz (boğazınız).
Hasta başında
A: Assalomu alaykum. Qayeringiz ogʻriyapti?
Merhaba. Neresi ağrıyor?
B: Qornim ogʻriyapti.
Karnım ağrıyor.
A: Koʻrsating, qayeringiz?
Gösterin, neresi?
B: Mana, shu yerim.
İşte, burası.
A: Qattiq ogʻriyaptimi?
Çok mu ağrıyor?
B: Ha, qattiq ogʻriyapti.
Evet, çok ağrıyor.
Uzbekcha, Özbekçe öğrenmek için bir uygulama: dersler İngilizce, her kelimede ses var. Android’de yayında, iPhone sürümü yakında. Uygulamayı alın.
