Kiralık bir dairede er ya da geç bir şey durur: musluk damlar, elektrik gider, internet kopar. Bunu halletmek için çok kelimeye gerek yok, yalnızca şeyin adı ve çalışmadığını söyleyen tek bir fiil biçimi yeter. Bu sayfa o biçimi öğretir: ishlamayapti. Türkçe konuşan için kuruluş tanıdık: çalış-mı-yor ile aynı sıra, olumsuzluk eki önce, şimdiki zaman sonra.
Bu sayfa, göçmenler ve aileler için hazırlanan Taşkent’te hayat için Özbekçe rehberinin bir parçasıdır.
Ne bozuk
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Internet ishlamayapti. | internET işlamayapTİ | İnternet çalışmıyor. |
| Wi-Fi ishlamayapti. | vayFAY işlamayapTİ | Wi-Fi çalışmıyor. |
| Svet yoʻq. | SVET YÖK | Elektrik yok. |
| Svet oʻchdi. | SVET öçDİ | Elektrik kesildi. |
| Gaz yoʻq. | GAZ YÖK | Gaz yok. |
| Suv kelmayapti. | SUV kelmayapTİ | Su gelmiyor. |
| Issiq suv kelmayapti. | isSIK SUV kelmayapTİ | Sıcak su gelmiyor. |
| Joʻmrak oqyapti. | cömRAK okyapTİ | Musluk akıyor. (Konuşmada çoğu kişi Rusça kran der.) |
| Quvurdan suv oqyapti. | kuvurDAN SUV okyapTİ | Borudan su sızıyor. |
| Shiftdan suv tomyapti. | şiftDAN SUV tomyapTİ | Tavandan su damlıyor. (Shift tavan demektir; konuşmada çoğu kişi Rusça potolok der.) |
| Rozetka ishlamayapti. | rozetKA işlamayapTİ | Priz çalışmıyor. |
| Konditsioner ishlamayapti. | konditsioNER işlamayapTİ | Klima çalışmıyor. |
| Kir yuvish mashinasi ishlamayapti. | KİR yuVİŞ maşinaSİ işlamayapTİ | Çamaşır makinesi çalışmıyor. |
| Batareya issiq emas. | batareYA isSIK eMAS | Radyatör sıcak değil. |
Tesisatçıyı aramak
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Menga santexnik kerak. | menGA santehNİK keRAK | Tesisatçıya ihtiyacım var. |
| Menga elektrik kerak. | menGA elekTRİK keRAK | Elektrikçiye ihtiyacım var. |
| Menga usta kerak. | menGA usTA keRAK | Bir ustaya ihtiyacım var. |
| Shoshilinch, suv oqyapti! | şoşiLİNÇ, SUV okyapTİ | Acil, su akıyor! |
| Kelib koʻra olasizmi? | keLİB köRA olasizMİ | Gelip bakabilir misiniz? |
| Qachon kela olasiz? | kaÇON keLA olaSİZ | Ne zaman gelebilirsiniz? |
| Bugun kela olasizmi? | buGUN keLA olasizMİ | Bugün gelebilir misiniz? |
| Ertaga kela olasizmi? | ertaGA keLA olasizMİ | Yarın gelebilir misiniz? |
| Soat nechada kelasiz? | soAT neçaDA kelaSİZ | Saat kaçta geleceksiniz? |
| Qancha turadi? | kanÇA turaDİ | Ne kadar tutar? |
| Material bilan qancha boʻladi? | materiAL biLAN kanÇA bölaDİ | Malzemeyle ne kadar tutar? |
| Kafolat bormi? | kafoLAT borMİ | Garanti var mı? |
Kapıda ve sonrasında
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Nima boʻldi? | niMA bölDİ | Ne oldu? |
| Qaysi xonada? | kaySİ honaDA | Hangi odada? |
| Oshxonada. | oşhonaDA | Mutfakta. |
| Vannaxonada. | vannahonaDA | Banyoda. |
| Tuzatdingizmi? | tuzatdingizMİ | Tamir ettiniz mi? |
| Endi ishlayapti. | enDİ işlayapTİ | Şimdi çalışıyor. |
| Hali ham ishlamayapti. | haLİ HAM işlamayapTİ | Hâlâ çalışmıyor. |
| Suv qachon keladi? | SUV kaÇON kelaDİ | Su ne zaman gelecek? |
| Svet qachon keladi? | SVET kaÇON kelaDİ | Elektrik ne zaman gelecek? |
| Hisoblagich qayerda? | hisoblaGİÇ kayerDA | Sayaç nerede? |
| Internetni ulash kerak. | internetNİ uLAŞ keRAK | İnternetin bağlanması gerekiyor. |
| Rahmat, usta. | rahMAT, usTA | Teşekkürler, usta. |
Çalışmıyor: ishla- + -ma- + -yap- + -ti
Birinci tablodaki cümlelerin çoğu aynı fiil biçimiyle biter. ishlamayapti‘yi parçalarına ayırın:
- ishla-: çalışmak (ish iş ile aynı kök, Türkçedeki işlemek gibi)
- -ma-: olumsuzluk
- -yap-: şu anda, “-iyor”
- -ti: o (üçüncü kişi)
Kelimesi kelimesine “çalış-ma-yor”, Türkçedeki çalış-mı-yor ile aynı sıra. Şey önce gelir, fiil sonda: Internet ishlamayapti. -yap-, klinik sayfasındaki boshim ogʻriyapti cümlesindeki ekle aynıdır. -ma-‘yı atarsanız zıddını elde edersiniz: Endi ishlayapti (şimdi çalışıyor). Türkçeden fark: Türkçede olumsuzluk eki -yor‘dan önce -mı/-mi/-mu/-mü diye değişir, Özbekçede ise hep -ma-‘dır.
- Suv kelmayapti. Su gelmiyor. (kel-, “gelmek”.)
- Hali ham ishlamayapti. Hâlâ çalışmıyor. (hali ham, “hâlâ”.)
- Konditsioner ishlamayapti. Klima çalışmıyor.
Tablolarda yanında iki olumsuz kelime daha var. Yoʻq hiç olmadığını söyler: kiralama sayfasındaki gibi Svet yoʻq. Emas bir şeyin belirli bir biçimde olmadığını söyler: Batareya issiq emas. Bir şey bir iş yapmalıyken yapmıyorsa ishlamayapti kullanın.
Svet, Rusçadan gelir ve evdeki elektrik için günlük kelimedir; elektr ise standart Özbekçe kelimedir, elektr energiyasi (elektrik enerjisi) gibi. Usta Türkçedeki usta ile aynı kelimedir.
Damlatan bir musluk
A: Assalomu alaykum, usta. Joʻmrak oqyapti.
Merhaba, usta. Musluk akıyor.
B: Va alaykum assalom. Qaysi xonada?
Merhaba. Hangi odada?
A: Oshxonada. Qachon kela olasiz?
Mutfakta. Ne zaman gelebilirsiniz?
B: Bugun soat beshda kelaman.
Bugün saat beşte gelirim.
A: Qancha turadi?
Ne kadar tutar?
B: Koʻrib aytaman.
Bakınca söylerim.
A: Yaxshi, rahmat.
Tamam, teşekkürler.
Uzbekcha, Özbekçe öğrenmek için bir uygulama: dersler İngilizce, her kelimede ses var. Android’de yayında, iPhone sürümü yakında. Uygulamayı alın.
